De Europese Commissie staat op het punt een ambitieuze strategie te presenteren die vrije en open-source software centraal stelt in haar industriebeleid. Dit document markeert een echt keerpunt in de manier waarop Brussel digitale soevereiniteit opvat. Sterker nog, het geeft duidelijk prioriteit aan vrije en open-source software in de cloud- en kunstmatige intelligentiesector.
Open source is niet langer slechts een hulpmiddel, maar een belangrijke economische motor voor de Europese Unie. De afhankelijkheid van propriëtaire Amerikaanse software blijft tot op heden een doorn in het oog van Europa. Dit project heeft als doel dit op grote schaal te corrigeren door open oplossingen te promoten.
Vrije software is nu een strategische pijler, met concrete maatregelen om het mkb te ondersteunen en het Europese ecosysteem te versterken. Maar afgezien van goede bedoelingen schuilt het probleem in de details van de financiering en de criteria voor overheidsopdrachten.
De Europese strategie om van vrije software een belangrijke industriële drijfveer te maken.
Met een jaarlijkse uitgave van €264 miljard aan propriëtaire software, voornamelijk in Noord-Amerika, kan Europa het zich niet langer veroorloven om aan de zijlijn te blijven staan. Het voorstel van de Europese Commissie voorziet erin dat open source software op gelijke voet wordt behandeld met vitale sectoren zoals halfgeleiders en energie.
Het document bespreekt regelgevende, budgettaire en vaardigheidsontwikkelingsinstrumenten. Zo wordt bijvoorbeeld prioriteit gegeven aan open-source software bij overheidsaanbestedingen voor cloud- en AI-diensten. Het doel is duidelijk: ervoor zorgen dat mkb-bedrijven die open-source software publiceren, en die vaak over het hoofd worden gezien, eindelijk op een gelijk speelveld kunnen concurreren.
Deze strategie heeft ook tot doel mechanismen te creëren voor de financiering van het onderhoud van vrije software, het bewaren van beveiligingskopieën van kritieke code en het juridisch structureren van open-source stichtingen op Europees niveau. Een ware gereedschapskist voor het afdwingen van digitale soevereiniteit.
Waarom wordt er bij overheidsaanbestedingen strategisch prioriteit gegeven aan gratis software?
Het traditionele model voor overheidsaanbestedingen heeft vaak commerciële leveranciers bevoordeeld ten koste van onafhankelijke spelers. Dit creëert een ongezonde afhankelijkheid die moeilijk te doorbreken is. Het idee is om deze dynamiek om te keren en innovatieve bedrijven, vaak mkb’s, meer ruimte te geven.
Concreet betekent dit dat overheidsinstanties prioriteit moeten geven aan de aanschaf van open-sourceoplossingen op het gebied van cloudcomputing en kunstmatige intelligentie. Ze zullen ook worden aangemoedigd om de aangeschafte software toegankelijk te maken, wat impliceert dat “publiek geld = publieke code”.
Dit is een ingrijpende verandering, gericht op het doorbreken van gevestigde monopolies en het garanderen van meer transparantie en veiligheid. Het gaat er niet langer om de geldstromen van de Amerikaanse giganten op gang te houden, maar om het opbouwen van een duurzaam digitaal ecosysteem in Europa.
De rol en uitdagingen van kleine bedrijven in het Europese open source-ecosysteem
Meer dan de helft van de Europese bijdragen aan open source software is afkomstig van kleine bedrijven met minder dan 50 werknemers. Deze spelers vormen de kern van de vitaliteit van de sector. Toch stuiten ze vaak op obstakels om zich te vestigen naast de gevestigde giganten.
Hun uitdaging? Verminderde zichtbaarheid, moeilijkheden bij het verkrijgen van overheidsopdrachten en een imago dat soms wordt overschaduwd door grote stichtingen of groepen. Om dit aan te pakken, overweegt de Commissie ondersteunende maatregelen en meer hulp via projectoproepen en gerichte financiering.
Initiatieven zoals Eurostack, een consortium van bedrijven dat is opgericht om digitale soevereiniteit te verdedigen, wijzen de weg. Maar ook de regelgeving moet evolueren om deze innovatieve mkb-bedrijven niet te benadelen.
Belangrijke maatregelen ter ondersteuning van het mkb en ter waarborging van de duurzaamheid van het ecosysteem voor vrije software.
- Prioriteit bij overheidsaanbestedingen met criteria die het voor mkb-bedrijven gemakkelijk maken om zich aan te melden.
- Een nieuw Europees onderhoudsinstrument waardoor Europa strategische projecten indien nodig kan opsplitsen.
- Veilige spiegelsystemen Het waarborgen van de beschikbaarheid en integriteit van cruciale software.
- Een gemeenschappelijk juridisch kader voor open source-stichtingen, om zo een Europees evenwicht te waarborgen tegenover buitenlandse giganten.
- Opleidings- en certificeringsprogramma’s Het integreren van open source software in scholen en universiteiten, en voor ambtenaren.
Deze acties moeten een positieve spiraal creëren die innovatie en digitale soevereiniteit bevordert. We weten maar al te goed dat het zonder middelen vaak bij praten blijft. De CNLL, de belangrijkste Franse vertegenwoordiger van vrije software, roept op tot een budget dat in lijn is met de gestelde ambities.
Reële ambities, maar een budget dat herzien moet worden voor de open source-strategie.
Het aangekondigde budgetplafond van ongeveer één miljard euro over zeven jaar lijkt nogal laag gezien de economische belangen. Open source software vertegenwoordigt ongeveer 10% van de Europese softwaremarkt, wat neerkomt op miljarden euro’s die te veroveren zijn.
Ter vergelijking: de Commissie besteedt veel meer aan propriëtaire software. Het doel is daarom om een deel van deze middelen te herbestemmen naar open-source oplossingen. Zonder een samenhangend budget blijft dit beleid echter eerder een wensdroom dan een concrete inspanning.
De CNLL benadrukt ook de noodzaak van een precieze definitie van wat Europese vrije software inhoudt, met duidelijke criteria voor herkomst, beheer en bijdrage. Om eerlijke aanbestedingen te garanderen, moet het kader goed ontworpen zijn.
Wat zijn de vooruitzichten voor het open source-ecosysteem na deze routekaart?
Dit initiatief betekent een omwenteling in het Europese digitale landschap. Het zou open-sourceprojecten een nieuwe impuls kunnen geven en meer bedrijven kunnen aanmoedigen om erin te investeren. Uiteindelijk zou vrije software een belangrijke troef voor de industrie kunnen worden.
Het succes zal echter sterk afhangen van de uitvoering, de financiering en de daadwerkelijke politieke wil om verandering teweeg te brengen. Goede bedoelingen kunnen immers gemakkelijk averechts werken.
De impact van de nieuwe aankoopcriteria moet ook in de gaten worden gehouden om te voorkomen dat bepaalde grote stichtingen, vaak met buitenlandse banden, de situatie opnieuw misbruiken. De uitdaging is om een ecosysteem te behouden waarin diversiteit en soevereiniteit naast elkaar bestaan.
Om dieper op het onderwerp in te gaan en de laatste ontwikkelingen te volgen, kun je dit artikel raadplegen over het Europese open source ecosysteem of de Openbare raadpleging van de commissie over open digitale ecosystemen.
Waarom legt de Europese Commissie zo’n nadruk op vrije software?
Om de afhankelijkheid van buitenlandse propriëtaire software te verminderen, lokale innovatie te bevorderen en de digitale soevereiniteit van de Unie te waarborgen.
Wat zijn de belangrijkste obstakels waarmee mkb-bedrijven in de open-sourcesector te maken krijgen?
Gebrek aan zichtbaarheid, moeilijkheden bij de toegang tot openbare markten en een imago dat wordt overschaduwd door grote stichtingen.
Wat houdt het in om prioriteit te geven aan gratis software bij overheidsaanbestedingen?
Overheidsinstanties geven de voorkeur aan de aanschaf van open source-oplossingen en stimuleren het hergebruik van met publieke middelen gefinancierde code.
Is het aangekondigde budget toereikend om de doelstellingen te bereiken?
De CNLL acht het aangekondigde budget van één miljard euro volstrekt ontoereikend gezien de economische belangen.
Hoe beschermt de Europese Commissie strategische open source-projecten?
Door de implementatie van onderhoudstools, beveiligde mirrors en een gemeenschappelijk juridisch kader voor stichtingen.
Bron: www.zdnet.fr