Dysk w systemie Linux może się zapełnić, nawet jeśli ostatnio nie instalowano żadnego oprogramowania. Warto wtedy sprawdzić pamięć podręczną APT, ale sama jej obecność nie dowodzi, że jest przyczyną problemu. W Debianie lub Ubuntu najpierw zmierz archiwa faktycznie przechowywane w standardowej lokalizacji, a następnie sprawdź, jaki system plików je zawiera. Może się okazać, że pamięć podręczna jest zbyt mała, by wyjaśniać problem, i nie trzeba niczego usuwać.
Zmierz archiwa APT na zajmowanym woluminie
Procedura dotyczy Debiana i Ubuntu z APT i zakłada, że archiwa znajdują się w lokalizacji /var/cache/apt/archives. Zacznij od odczytu danych bez podwyższonych uprawnień. Polecenia odpowiadają na trzy różne pytania: jaka wersja APT jest zainstalowana, jaki wolumin zawiera tę ścieżkę i ile miejsca zajmuje katalog.
apt --version
df -h /var/cache/apt/archives
du -sh /var/cache/apt/archives
ls -lh /var/cache/apt/archives
apt --version potwierdza, że APT jest dostępny, i wyświetla jego wersję. df z podaną ścieżką wskazuje ilość zajętego i dostępnego miejsca w systemie plików zawierającym tę ścieżkę. Jeśli pamięć podręczna znajduje się na partycji głównej, zobaczysz wartości dotyczące tego woluminu. Nie jest to pomiar samej pamięci podręcznej.
du -sh szacuje rozmiar wskazanego katalogu i wyświetla czytelną sumę. ls -lh pokazuje widoczne elementy, ich nazwy i rozmiary: możesz znaleźć pliki archiwów, podkatalog partial oraz plik lock. Ta lista nie jest rekurencyjną sumą całej zawartości partial.
Sprawdź również komunikaty o błędach z du. Jeśli bieżące konto nie może przeglądać podkatalogu, wyświetlona suma będzie niekompletna. Tylko w takim przypadku ponownie wykonaj pomiar z niezbędnymi uprawnieniami:
sudo du -sh /var/cache/apt/archives
Nie dodawaj odruchowo sudo do poleceń odczytu. W tym przypadku służy ono do sprawdzenia zawartości, do której pierwsze polecenie du nie miało dostępu, w szczególności katalogu partial. Przed podjęciem decyzji porównaj poprawioną sumę. Jeśli nie widzisz błędu uprawnień, pozostań przy poleceniu bez sudo.
Standardowa ścieżka nie jest gwarantowana. APT można skonfigurować tak, by przechowywał pamięć podręczną w innym miejscu. Jeśli /var/cache/apt/archives nie istnieje albo wiesz, że instalacja korzysta z innej lokalizacji, zatrzymaj się: nie uruchamiaj czyszczenia w przypadku ścieżki opartej na przypuszczeniach. Możesz odczytać odpowiednie ustawienia bez ich modyfikowania:
apt-config dump | grep -E '^Dir( |::Cache)'
Ścieżki względne, takie jak archives/, są interpretowane względem katalogu nadrzędnego. Nie kopiuj ich więc w niezmienionej postaci jako ścieżek bezwzględnych. Jeśli rzeczywista lokalizacja pozostaje niepewna, w ramach tej procedury niczego nie czyść.
Pusta lub niewielka pamięć podręczna nie wymaga uruchamiania polecenia czyszczenia. Nie ma uniwersalnego progu w megabajtach ani gigabajtach, powyżej którego APT byłby na pewno odpowiedzialny za problem. Jeśli według du archiwa zajmują niewiele w porównaniu z wykorzystaniem przestrzeni widocznym w df, przerwij tę procedurę: pomiar nie uzasadnia usuwania pamięci podręcznej.
Odróżnij archiwa od zainstalowanych pakietów
W katalogu /var/cache/apt/archives APT przechowuje pobrane pliki pakietów, zazwyczaj archiwa .deb. Te lokalne pliki nie są tym samym co oprogramowanie już zainstalowane i używane w systemie. Usunięcie ich z pamięci podręcznej nie odinstaluje więc obecnych aplikacji.
Trzy podobnie nazwane polecenia wykonują różne działania:
apt autocleanusuwa archiwa, których nie można już pobrać na podstawie informacji APT. Kryterium jest dostępność, a nie wiek ani rozmiar pliku.apt cleanusuwa wszystkie pobrane archiwa z lokalnej pamięci podręcznej, w tym pliki w trakcie pobierania w katalogupartial, zgodnie z udokumentowanym działaniem.apt autoremovedotyczy pakietów zainstalowanych automatycznie jako zależności, które stały się niepotrzebne. Nie służy do czyszczenia archiwów.
Ta procedura dotyczy wyłącznie archiwów. Nie używaj autoremove w odpowiedzi na pytanie o rozmiar pamięci podręcznej: polecenie działa na zainstalowanych pakietach. Polecenia clean i autoclean to natomiast dwie możliwe, alternatywne opcje zależnie od potrzeb, a nie dwa kroki do automatycznego skopiowania i wklejenia.
Wybierz autoclean, aby ograniczyć porządkowanie archiwów
Przed uruchomieniem dowolnego polecenia APT modyfikującego pamięć podręczną zaczekaj na zakończenie instalacji, aktualizacji lub innej trwającej operacji APT. Nigdy nie usuwaj pliku lock, by ominąć blokadę: sygnalizuje on, że operacja musi zachować kontrolę nad menedżerem pakietów.
Sprawdź również, czy zamierzasz ponownie zainstalować bez dostępu do sieci starszą wersję zachowaną w pamięci podręcznej. autoclean usuwa właśnie te archiwa, których nie można już pobrać według informacji APT, więc może zniknąć archiwum przydatne poza siecią. Jeśli musisz zachować ten zapas, nie uruchamiaj polecenia.
Jeśli selektywne czyszczenie odpowiada Twoim potrzebom i akceptujesz to ograniczenie, uruchom:
sudo apt autoclean
Oczekiwanym rezultatem jest usunięcie archiwów, których nie można pobrać na podstawie stanu informacji APT. Polecenie może nie zwolnić żadnego miejsca: przed jego uruchomieniem nie da się przewidzieć konkretnej wartości. „Niedostępny do pobrania” nie oznacza „starszy niż określona liczba dni”.
Działanie zależy również od ustawienia APT::Clean-Installed, które według udokumentowanej konfiguracji APT jest domyślnie włączone. Dotyczy ono archiwów powiązanych z zainstalowanymi pakietami, a nie odinstalowywania tych pakietów. Nie zmieniaj tego ustawienia w ramach tej diagnostyki. Nieaktualne indeksy mogą również ograniczać trafność selektywnego czyszczenia. Aktualizowanie indeksów nie jest automatycznie wymaganym krokiem wstępnym, gdy próbujesz odzyskać miejsce.
Po uruchomieniu autoclean ponownie zmierz rozmiar za pomocą du, stosując tę samą zasadę dostępu co wcześniej. Jeśli pamięć podręczna jest już wystarczająco mała, zatrzymaj się. Nie przechodź do clean z przyzwyczajenia.
Wyczyść archiwa poleceniem clean, jeśli zgadzasz się pobrać je ponownie
clean to inna, szersza decyzja: polecenie usuwa wszystkie pobrane archiwa z lokalnej pamięci podręcznej, w tym pliki w trakcie pobierania w katalogu partial, z wyjątkiem pliku blokady. Nie odinstalowuje już obecnego oprogramowania. Przed jego uruchomieniem zastanów się, czy potrzebujesz tych archiwów do ponownej instalacji bez dostępu do sieci albo do odzyskania wersji, która może już nie być dostępna w repozytoriach.
Usunięte archiwum może wymagać ponownego pobrania podczas instalacji lub ponownej instalacji. Zakłada to dostępne połączenie z siecią i dalszą dostępność potrzebnej wersji. Jeśli pamięć podręczna jest Twoim zapasem na wypadek braku dostępu do sieci, zachowaj ją. Tego czyszczenia nie można cofnąć za pomocą kosza i nie ma gwarancji automatycznego przywrócenia.
Jeśli pamięć podręczna jest rzeczywiście duża, nie potrzebujesz tego zapasu i akceptujesz późniejsze pobieranie, zaczekaj na zakończenie wszystkich operacji APT, a następnie wybierz to polecenie:
sudo apt clean
Nie uruchamiaj go automatycznie po autoclean. Wybierz clean zamiast niego, jeśli zdecydowałeś się usunąć wszystkie archiwa. Nigdy nie usuwaj plików ręcznie ani nie używaj rm w pamięci podręcznej: tę operację powinien wykonać sam APT.
Po wybranym działaniu sprawdź pamięć podręczną i wolne miejsce
Po wykonaniu wybranego działania ponownie wykonaj trzy odczyty. Jeśli pierwsze polecenie du zgłosiło odmowę dostępu, ponownie zastosuj wyjątek z sudo, aby porównać kompletne pomiary:
du -sh /var/cache/apt/archives
ls -lh /var/cache/apt/archives
df -h /var/cache/apt/archives
du pokazuje bieżący rozmiar katalogu, ls pozwala sprawdzić, które elementy są nadal widoczne, a df ponownie odczytuje ilość dostępnego miejsca w tym samym systemie plików co wcześniej. Porównuj pomiary wykonane tą samą metodą. Katalog, partial lub lock mogą nadal istnieć; zerowy rozmiar nie jest warunkiem powodzenia.
Nie zakładaj konkretnego zysku przed rzeczywistym pomiarem. df -h zaokrągla wartości, więc niewielka zmiana może nie być wyraźnie widoczna. Inne operacje zapisu na woluminie w trakcie działania mogą również zmienić ilość wolnego miejsca: nie każdą zmianę można automatycznie przypisać APT.
Jeśli po sprawdzeniu pamięć podręczna jest niewielka, ale dysk nadal jest prawie pełny, zakończ procedurę dotyczącą APT. Nie powtarzaj czyszczenia i nie rozszerzaj tej procedury na inne kategorie. Zamiast tego przejdź do ogólnej diagnostyki, która pomoże ustalić, co zapełnia dysk w systemie Linux. Ostateczna decyzja jest prosta: jeśli archiwa nie wyjaśniają zmierzonego wykorzystania miejsca, zakończ ich czyszczenie i poszukaj przyczyny w odpowiedniej procedurze diagnostycznej.
Źródła techniczne
- Strona podręcznika Debiana apt-get(8): lokalizacja archiwów oraz działanie poleceń
clean,autocleaniautoremove. - Strona podręcznika Debiana apt.conf(5): konfiguracja ścieżek pamięci podręcznej i ustawienie
APT::Clean-Installed. - Strona podręcznika Debiana apt-config(8): odczytywanie konfiguracji APT.